Ikke, ikke, ikke!!!

Ik herinner me filmpjes van vroeger van mensen die een minuut gratis winkelen in een supermarkt gewonnen hadden. Met een bijna agressieve blik in de ogen probeerden ze armen vol spullen uit de schappen in twee, drie, vier karren te schuiven. Geef iemand een rolletje tape en de vrijheid om een deel van de speelvloer te claimen voor zichzelf en je krijgt ongeveer hetzelfde. De afgelopen testavond voor Dat Staat mocht het publiek een stukje vloer voor zichzelf afplakken. De eerste pikte met een enorme gretigheid echter al zo'n groot stuk in dat de rest niet kon wachten om dat ook te doen. Binnen een mum van tijd was de hele vloer verdeeld in kleine eigendommetjes.  Gelukkig was het 'maar' theater, anders waren er klappen gevallen.
De eerste opmerking van Gijs van Donselaar, ethicus en de expert van de avond, was: waar zijn de wegen, de pleinen, de parken? Een interessante vraag, die gelijk een volgende vraag oproept. Moeten we onszelf dwingen om aan het algemeen belang te denken? Als dit 'maar' theater was, dan belooft dat niet veel goeds voor als het 'voor het echie' zou zijn. Dan hebben we zeker een systeem nodig dat ons dwingt om rekening met elkaar te houden. Ik hoor het weerwoord al. 'Ja, maar... Ja, maar... Ja, maar jullie als makers hadden de vraag niet duidelijk gesteld. Jullie zeiden dat we de vloer moesten verdelen en dus hebben we dat gedaan.' Dat bewijst alleen maar dat ik gelijk heb.
Ik wil als maker wel een vraag stellen: hoe willen jullie als publiek dat ik met jullie om ga? Ik denk namelijk dat jullie volgzame, gedweeë wezens zijn die met de kennis van een paar simpele psychologische wetten makkelijk te manipuleren zijn. De eerste wet: mensen willen graag geleid worden. 'Ja, maar... Ja, maar.... Ja, maar dit is theater. In het echte leven volg ik niet zo klakkeloos alles op wat me gezegd wordt.' Ik denk dat dat niet waar is. Ik denk dat jullie in andere situaties achteraf net zulke excuses verzinnen om geen verantwoordelijkheid te hoeven nemen. 'Ja, maar mijn docent/baas/partner zei dat ik het moest doen.' Ik denk dat jullie in eerste instantie aan jullie zelf denken en proberen jullie eigen behoeftes te bevredigen. Of dat nou is dat je zo veel mogelijk vloeroppervlak voor jezelf claimt of dat je meespeelt omdat je het spelletje niet wil bederven (want wij zijn toch van die aardige jongens...).
We zitten dus met een enorm probleem dat jullie mensen zijn die én geleid willen worden, én in eerste instantie aan zichzelf denken. Probeer daar maar eens een goed systeem voor te verzinnen. Dat gaan we de volgende avond doen. Op 7 maart gaat het over politieke systemen. Misschien dat jullie mee mogen beslissen, of zelfs beslissen om niet mee te beslissen.